Hoe voorkom je dat één storing meerdere groepen uitschakelt?

Wanneer de stroom in huis uitvalt, hoeft dat niet te betekenen dat de hele woning een probleem heeft. Soms zorgt een storing in één apparaat of elektrische groep ervoor dat meerdere ruimtes tegelijk zonder stroom komen te zitten. Dat heeft vaak te maken met de manier waarop de groepen in de groepenkast zijn beveiligd. Door de beveiliging en verdeling van groepen goed op elkaar af te stemmen, kun je de gevolgen van bepaalde storingen beperken. Daarbij is het belangrijk om te begrijpen welke beveiligingen aanwezig zijn en waarop ze reageren.

Wat er gebeurt als meerdere groepen uitvallen

Een groepenkast verdeelt de elektriciteit over verschillende groepen in huis. Zo kunnen bijvoorbeeld de keuken, woonkamer en slaapkamers afzonderlijk worden beveiligd. Toch betekent dit niet automatisch dat iedere groep bij een storing onafhankelijk van de andere groepen blijft functioneren.

In veel groepenkasten zijn meerdere installatieautomaten aangesloten achter één aardlekschakelaar. Wanneer deze aardlekschakelaar uitschakelt, verliezen alle aangesloten groepen hun stroomvoorziening. Daardoor kunnen ook apparaten uitvallen die niets met de oorspronkelijke storing te maken hebben.

Waarom schakelt één storing soms meerdere groepen uit?

Een aardlekschakelaar controleert of de stroom die een elektrisch circuit ingaat ook weer terugkomt. Wanneer er een te groot verschil ontstaat, kan dat wijzen op lekstroom. De aardlekschakelaar onderbreekt dan de stroomvoorziening van alle groepen die erop zijn aangesloten.

Stel dat een defect apparaat in de keuken lekstroom veroorzaakt. Als de keukengroep dezelfde aardlekschakelaar gebruikt als de verlichting in de woonkamer, kunnen beide groepen uitvallen. De storing bevindt zich dan mogelijk op één plek, terwijl de gevolgen op meerdere plekken merkbaar zijn.

Verschillende oorzaken van stroomuitval

Niet iedere elektrische storing heeft dezelfde oorzaak. Een installatieautomaat reageert op overbelasting en kortsluiting, terwijl een aardlekschakelaar bedoeld is om bij een te grote lekstroom uit te schakelen. Het onderscheid is belangrijk, omdat deze beveiligingen op verschillende situaties reageren.

Bij overbelasting wordt gedurende langere tijd te veel stroom gevraagd van een groep. Kortsluiting ontstaat wanneer elektrische geleiders ongewenst met elkaar in contact komen. Lekstroom kan bijvoorbeeld ontstaan door beschadigde isolatie, vocht of een defect apparaat.

Hoe herken je welke beveiliging is uitgeschakeld?

De stand van de schakelaars in de groepenkast geeft een eerste aanwijzing. Is één installatieautomaat uitgeschakeld, dan kan er sprake zijn van overbelasting of kortsluiting in de betreffende groep. Staat een gedeelde aardlekschakelaar uit, dan kunnen meerdere groepen tegelijk spanningsloos zijn.

Een uitgeschakelde beveiliging vertelt echter niet altijd wat de precieze oorzaak is. Schakel een beveiliging niet herhaaldelijk opnieuw in wanneer deze direct weer uitschakelt. Laat bij terugkerende storingen, beschadiging of twijfel de installatie controleren door een vakbekwame installateur.

Gedeelde aardlekbeveiliging en afzonderlijke beveiliging

Bij een traditionele indeling beveiligt een aardlekschakelaar meerdere groepen tegen lekstroom. Iedere groep heeft daarnaast een eigen installatieautomaat voor overbelasting en kortsluiting. Deze opbouw kan goed functioneren, maar heeft als nadeel dat een aardlekstoring meerdere groepen tegelijk kan uitschakelen.

Een aardlekautomaat combineert beide beveiligingsfuncties in één component. Daardoor kan iedere groep afzonderlijk worden beveiligd tegen lekstroom, overbelasting en kortsluiting. Bij een storing binnen die groep hoeft de aardlekbeveiliging van andere groepen niet mee uit te schakelen.

Wat verandert er met een aardlekautomaat per groep?

Bij de keuze voor een aardlekautomaat voor elke groep krijgt iedere groep een eigen aardlekbeveiliging. Dat kan de gevolgen van een aardlekstoring beperken, omdat andere groepen niet afhankelijk zijn van dezelfde aardlekschakelaar.

Ook het zoeken naar de oorzaak wordt overzichtelijker. Wanneer één aardlekautomaat uitschakelt, is direct duidelijk welke groep nader onderzocht moet worden. Dat betekent niet dat de oorzaak automatisch bekend is: de beveiliging kan reageren op verschillende soorten elektrische problemen.

Afzonderlijke beveiliging voorkomt bovendien niet iedere vorm van stroomuitval. Een probleem in de hoofdvoeding of een andere bovenliggende beveiliging kan nog steeds meerdere groepen treffen.

Een logische verdeling van elektrische groepen

De manier waarop groepen zijn ingedeeld, heeft invloed op het gebruiksgemak van de installatie. Wanneer alle verlichting of veel belangrijke apparaten afhankelijk zijn van dezelfde beveiliging, kunnen de gevolgen van een storing groter zijn dan nodig.

Bij het beoordelen van een groepenkast is het daarom verstandig om te kijken naar de functies van de verschillende groepen. Daarbij verdienen de volgende punten aandacht:

●        Verlichting: voorkom waar mogelijk dat één storing alle verlichting in huis uitschakelt.

●        Keukenapparatuur: beoordeel welke apparaten een afzonderlijke groep nodig hebben.

●        Vaste apparatuur: houd rekening met apparaten die langdurig ingeschakeld blijven.

●        Zware verbruikers: controleer welke beveiliging bij het vermogen en de toepassing past.

●        Toekomstige uitbreidingen: reserveer waar nodig ruimte voor extra groepen en componenten.

Een goede verdeling gaat niet alleen over het aantal groepen. Ook de beveiligingscomponenten, belasting en onderlinge afhankelijkheid moeten passen bij de elektrische installatie.

Welke groepen verdienen extra aandacht?

Groepen waarop belangrijke of veelgebruikte apparatuur is aangesloten, verdienen bijzondere aandacht. Denk aan een koelkast, vriezer, verwarmingsinstallatie of werkplek. Wanneer zulke apparaten onverwacht zonder stroom komen te zitten, kan dat vervelende gevolgen hebben.

Afzonderlijke aardlekbeveiliging kan helpen om de gevolgen van een storing elders in huis te beperken. Welke indeling geschikt is, hangt af van de aanwezige apparatuur en de technische eigenschappen van de installatie. Een eigen aardlekautomaat is daarbij een mogelijke oplossing, maar niet voor iedere situatie automatisch noodzakelijk.

Afwegingen bij het aanpassen van de groepenkast

Afzonderlijke beveiliging heeft voordelen, maar vraagt ook om een passende samenstelling van de groepenkast. Aardlekautomaten kunnen per groep meer kosten dan een opstelling met gedeelde aardlekschakelaars. Ook de benodigde ruimte verschilt per type component en gekozen indeling.

Bij het vergelijken van het groepenkastenassortiment van Sander Vunderink is het daarom belangrijk om verder te kijken dan alleen het aantal groepen. De beschikbare ruimte, het type aansluiting en de vereiste beveiligingen bepalen mede welke uitvoering geschikt is.

Een bestaande groepenkast hoeft niet altijd volledig vervangen te worden. Soms is een gerichte aanpassing mogelijk. Of dat verantwoord kan, moet worden beoordeeld op basis van de bestaande installatie, de beschikbare capaciteit en de geldende installatievoorschriften.

Vooruitdenken bij toekomstige uitbreidingen

Het stroomgebruik in woningen verandert. Elektrisch koken, een warmtepomp, zonnepanelen of een laadpunt kunnen aanleiding zijn om de bestaande groepenkast opnieuw te beoordelen. Nieuwe toepassingen vragen soms om extra groepen of specifieke beveiligingscomponenten.

Wie toch aanpassingen laat uitvoeren, kan daarom beter direct kijken naar de toekomstige behoeften. Door rekening te houden met uitbreidingen voorkom je dat de groepenkast kort na een aanpassing opnieuw moet worden gewijzigd.

Het beperken van stroomuitval begint uiteindelijk bij een doordachte verdeling en passende beveiliging. Met afzonderlijke aardlekbeveiliging kun je voorkomen dat één aardlekstoring onnodig meerdere groepen uitschakelt. Welke oplossing het beste past, hangt af van de woning en de bestaande installatie. Laat wijzigingen aan de groepenkast daarom altijd beoordelen en uitvoeren door een vakbekwame installateur.